Abdestte belirli uzuvların (yüz, kollar ve ayakların) yıkanması, gusülde vücudun tamamının arıtılması gerekmektedir. Abdestteki mükellefiyet, "fağsilû" emr-î ilâhisiyle; gusüldeki farziyet, "fettahherû"
emr-i celili ile farz kılınmıştır1).
"Gasil", suyu derinin dışı yüzü üzerine iletmek ve ıslatmaktır. Oğalamak şart değildir. Su damlamazsa ona yıkama denilemez. Damlamanın asgarisi iki katredir. Tathirde, yıkanması gereken yerlerin, oğlamak suretiyle tertemiz hâle getirilmesi icap etmektedir. Farklı ifadelerle vâki olan bu mükellefiyetlerden, vücudun her tarafında olmasa bile, bazı noktalardan fiil ve hükümde farklar bulunmaktadır. Şöyle ki:
a) Kaşların ve bıyıkların diplerine suyu ulaştırmak, gusülde farz ise de abdestte sünnettir.
b) Sakallar sık olur, bakıldığı zaman derisi görülmeyecek durdumda bulunursa, abdestte üzerinin yıkanması yeterli olur. Gusülde oğuşturarak diplerini suyun ulaştırılması gerekir.
c) kadınların saçları örülmüş durumda ise sadece baş üzerindeki kısmın ve diplerinin yıkanması ile farz yerine gelmiş olur. Baştan aşağı sarkan örülmüş kısımların çözülmesi gerekmez. Örülmüş durumda değilse hepsinin yıkanması icap eder. Erkeklerin uzun saçlarının her tarafını yıkamak farzdır. Örülmüş durumda saçı olsa onlarında açılıp ve sökülüp yıkanılması lâzımdır5).
Abdest almaya "hadesden taharet" adı verilmektedir. Bu ifâde, görülmesi mümkün olmayan itibari bir mülevveslikten temizlik olmaktadır. Bunun ile "necasetten tahharet"i birbirine karıştırmamalıdır. Necasetten taharette pislik iyice giderilinceye kadar yıkamak ve icabına göre oğalamak veya silmek gerekirse de abdestte temizliğe engel teşkil eden kirlilik, daha evvel izale edilebilmiş olacağından, görülemez durumdaki hadesi gidermek için bir defa yıkamak kâfi gelir. İkinci ve üçüncü yıkamalar sünnettir.

(1) Bakınız: Sûre-i Mâide 6
(2) Hak Dini Kur'ân Dili c. 2 s. 1587
(3) Merakı (-felâh s. 16
(4) Büyük İslâm İlmihâli, taharetle ilgili bölüm, madde: 139/12
(5) Büyük İslâm İlmihâli, taharetle ilgili bölüm, m